Tổng quan về những kịch bản bệnh siêu vi trên cây đu đủ ở thế giới
Tổng quan về những kịch bản bệnh siêu vi trên cây đu đủ ở thế giới
Nguồn: T Nivetha, P Renukadevi, M Gayathri, N Indra, D Vidhya, B Rajagopal. 2025. Global scenario of viruses infecting papaya. 3 Biotech; 2025 Jul; 15(7):208. doi: 10.1007/s13205-025-04370-x.
Đu đủ (Carica papaya), thành viên của họ Caricaceae, là loài cây ăn trái quan trọng được trồng rộng khắp ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới, bao gồm Brazil, China, India, Indonesia, Jamaica, Mexico, Nigeria, Peru, Philippines, Taiwan, Thailand và Hoa Kỳ. Nguồn gốc xuất xứ là Trung Mỹ và Bắc Mỹ, phân bố trên toàn cầu nhờ tính thích nghi với khí hậu đa dạng và những điều kiện đất khác nhau. Nổi tiếng nhờ giá trị dinh dưỡng của nó, nhưng cây đu đủ được nông dân sử dụng nhiều y dược liệu, với tất cả bộ phận của cây đều có giá trị dược liệu. Cho dù cây có giá trị kinh tế như vậy, nhưng canh tác đu đủ đang đối mặt với nhiều thách thức với nhiều stress sinh học và phi sinh học, đặc biệt là bệnh siêu vi. Trong đó, bệnh đốm vòng (ringspot) và bệnh xoăn lá (leaf curl) thường gặp nhất trên thế giới, có thể làm năng suất thất thoát đến 100%. Hiện nay, có 22 viruses từ những nhóm đa dạng bao gồm potyviruses, begomoviruses, alfamoviruses, potexviruses, sobemoviruses, rhabdoviruses và unassigned viruses (siêu vi chưa được phân lập). Những viruses này được truyền đi bởi vectors như rầy mềm (aphids), bọ phấn (whiteflies), và rầy chích hút lá (leafhoppers). Bên cạnh, có vài loài virus, bao gồm loài có chức năng làm vàng lá gây chết (papaya lethal yellowing) và loài khác gây bệnh trầm trọng (sticky diseases), biểu thị sự truyền bệnh qua hạt. Sự hiểu biết toàn diện về phân bố này, có tác động như thế nào đến năng suất, và những cơ chế truyền bệnh siêu vi sẽ vô cùng cần thiết để phát triển hệ thống quản lý bệnh cây đu đủ có hiệu quả.
Comments
Post a Comment