Phát tán bệnh Fusarium Wilt của các vườn chuối tại Mozambique bởi nấm Fusarium odoratissimum Tropical Race 4

 Phát tán bệnh Fusarium Wilt của các vườn chuối tại Mozambique bởi nấm Fusarium odoratissimum Tropical Race 4

Nguồn: Anouk C van Westerhoven, Harold J G Meijer, Joost Houdijk, Einar Martínez de la Parte, Elie Luntadila Matabuana, Michael F Seidl, Gert H J Kema. 2023. Dissemination of Fusarium Wilt of Banana in Mozambique Caused by Fusarium odoratissimum Tropical Race 4. Plant Disease; 2023 Mar; 107(3):628-632. doi: 10.1094/PDIS-07-22-1576-SC.

 

Bệnh chuối có thuật ngữ chuyên môn là “Fusarium wilt”, viết tắt là FWB, là bệnh phát sinh từ đất do nấm Fusarium spp. gây ra. Trong thế kỷ trước, FWB đã tàn phá vùng trồng chuối Gros Michel ở Trung Mỹ. Hiện nay, bệnh này đang đe dọa trên tất cả vùng trồng chuối chủ lực của toàn thế giới. Đây là bệnh có tính chất “ổ dịch lan truyền” (epidemics), cực kỳ đa dạng.

 

Hình: Triệu chứng của bệnh “Fusarium Wilt” trên cây chuối.

 

Chuối Gros Michel đã bị xâm nhiễm bởi nhiều loài nấm Fusarium, người ta gọi đó là các chủng nòi thuộc Race 1 strains, trong khi, chuối Cavendish bị xâm nhiễm bởi Fusarium odoratissimum, người ta gọi đó là Tropical Race 4 (TR4). TR4 được báo cáo ở Mozambique tại hai vùng trồng chuối thương phẩm vào năm 2013, nhưng không xâm nhập nào được tìm thấy ngoài ranh giới hai vùng chuối ấy trong năm 2015, như vậy, bệnh này đã được kiểm soát. Kết quả nghiên cứu cho thấy có hiện diện của TR4 bên  ngoài ranh giới vùng trồng chuối nói trên. Người ta thu thập các mẫu nấm từ 13 cây chuối của nông hộ nhỏ và trồng ven đường tại nhiều địa điểm ở vùng Bắc Mozambique. Các mẫu này có kết quả xét nghiệm dương tính với TR4 (chẩn đoán phân tử) và xét nghiệm phát sinh bệnh trong nhà kính. Kết quả được khẳng định bởi phương pháp tái cách ly (reisolations), định đề Koch. Muốn nghiện cứu sự đa dạng của các mẫu phân lập TR4 tại Mozambique, người ta chọn 5 mẫu để chạy trình tự DNA (whole-genome). So sánh với mẫu thu thập toàn cầu của TR4 cho kết quả có rất ít biến dị di truyền, như vậy nấm này lan truyền đi một cách vô tính (clonally spreading) tại Mozambique. Các mẫu phân lập từ Mozambique tách biệt rất rõ về di truyền với những sự xâm nhập địa lý (geographic incursions) từ nơi khác đến, như vậy, người ta không thể theo dõi dấu vết gốc của TR4 đến Mozambique. Tuy nhiên, kết quả này chứng minh được sự phát tán của TR4 tại Mozambique, nhấn mạnh sự thất bại trong quản lý bệnh này. Điều đó đe dọa sản xuất cuối của châu Phi.

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35984393/