Di truyền tính trạng không hạt của quả na (mảng cầu ta) Annona squamosa L.

 Di truyền tính trạng không hạt của quả na (mảng cầu ta) Annona squamosa L.

Nguồn: Bruno Rafael Alves Rodrigues, Charles S Gasser, Samy Pimenta, Marlon Cristian Toledo Pereira, Silvia Nietsche. 2023. Seedless fruit in Annona squamosa L. is monogenic and conferred by INO locus deletion in multiple accessions. Plant Reprod.; 2023 May 9. doi: 10.1007/s00497-023-00464-9. 

 

Di truyền tính trạng có/không hạt của cây Annona squamosa (na dài, mảng cầu ta) bởi một gen hoàn toàn lặn và được gây ra bởi một sự mất đoạncủa locus INNER NO OUTER (INO). Đối với một vài trái cây, giống không hạt là mục tiêu mong muốn của nhà chọn giống phục vụ người tiêu thụ và tiến trình chế biến. Đối với cây na (sugar apple tree: Annona squamosa L.), tính trạng seedless kiểu na Thái (Ts) và kiểu na Brasil (Bs) thể hiện qua các mẫu giống na có noãn bị lỗi và sự mất đoạn khá rõ của gen INNER NO OUTER (INO) điều khiển sự phát triển noãn. Phân tích phân ly con lai ở quần thể F2 và hồi giao trong cặp lai giữa kiểu na Bs hữu thụ nguyên thủy (wild-type) với di truyền qua rất nhiều năm cho thấy tính trạng không hạt là di truyền thể lặn, được điều khiển bởi một locus. So sánh với trình tự toàn genome của cây wild-type  và một mẫu giống thứ ba, Hawaiian seedless (Hs), người ta xác định được sự mất đoạn 16 kilobase bao gồm INO trong dòng này. Kiểu na Thái Ts và kiểu na Brasil Bs đều có một mất đoạn (deletion) giống nhau, cho thấy chúng có nguồn gốc chung từ một sự kiện mất đoạn. Người ta sử dụng chỉ thị phân tử microsatellite không thể loại trừ khả năng mà 3 mẫu giống na không hạt được nhân giống bằng phương pháp vô tính. Trình tự nơi mất đoạn cho thấy tính chất đồng trội (codominant) với kiểu hình wild-type (nguyên thủy) và các gen đột biến cho phép người ta ghi nhận được tính chất đồng phân ly của kiểu hình noản của cây không hạt / khiểu hình noãn bát thường trong đó có sự kiện mất đoạn INO, điều ấy cho thấy có sự tách biệt tối đa ít hơn 3.5cM. Mất đoạn thấy được chỉ là khác biệt có ý nghĩa giữa wild-type và dòng Hs trên 587 kilobases, có thể nhiêu hơn 3.5 cM, chỉ ra rằng  sự mất đoạn chính là nguyên nhân gây ra tính trạng na không hạt. Những chỉ thị mang tính chất codominant và những dòng con lai này sẽ hữu ích cho thao tác du nhập gen điều khiển tính trạng không hạt và giống na cao sản và những loài khác thuộc chi Annonas thông qua lai có tính chất “interspecific” (giữa các lòai).

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37160783/